Sem duvida nenhuma, uma das melhores apostilas sobre Ruby on Rails que eu já vi, a Caleum disponibilizou grátis a apostila do curso RR-71, com um ótimo conteúdo e sempre atualizada.
Conteúdo da apostila de Ruby on Rails
A apostila Ruby on Rails da Caleum pode ser baixada via PDF, sem qualquer custo.
1 Agilidade na Web 1
1.1 A agilidade . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.2 A comunidade Rails . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.3 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.4 Tirando dúvidas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.5 Para onde ir depois? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2 A linguagem Ruby 4
2.1 A história do Ruby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.2 Características . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.3 Instalação do interpretador . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2.4 Outras implementações . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.5 MagLev . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.6 Ruby Enterprise Edition . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.7 Interactive Ruby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.8 Tipos Básicos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.9 Para Saber Mais - Desafios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.10 Para Saber Mais - Desafio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3 Ruby Avançado 12
3.1 Mundo orientado a objetos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.2 Métodos comuns . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3 Meta-programação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.4 Definição de métodos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.5 Discussão: Enviando mensagens aos objetos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.6 Classes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
3.7 Desafio: Classes abertas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3.8 self . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
3.9 Desafio: self e o método puts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
3.10 Atributos e propriedades: acessores e modificadores . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
3.11 Syntax Sugar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
3.12 Métodos de Classe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
3.13 Para saber mais: Singleton Classes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
3.14 Metaprogramação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
3.15 Convenções . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
3.16 Coleções . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
3.17 Blocos e Programação Funcional . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
3.18 Desafio: Usando blocos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
3.19 Mais OO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
3.20 Modulos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
3.21 Manipulando erros e exceptions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
3.22 Exercício: Manipulando exceptions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
3.23 Arquivos Ruby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
4 Ruby on Rails 30
4.1 Ruby On Rails - Apresentação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
4.2 Aprender Ruby? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
4.3 RadRails . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
4.4 Primeira Aplicação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
4.5 Exercícios: Iniciando o Projeto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
4.6 Estrutura dos diretórios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
4.7 O Banco de Dados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
4.8 Exercícios: Criando o banco de dados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
4.9 A base da construção: scaffold (andaime) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
4.10 Exercícios: Scaffold . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
4.11 Gerar as tabelas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
4.12 Versão do Banco de Dados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
4.13 Exercícios: Migrar tabela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
4.14 Server . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
4.15 Documentação do Rails . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
4.16 Exercício Opcional: Utilizando a documentação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
5 Active Record 46
5.1 Motivação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
5.2 Exercícios: Controle de Restaurantes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
5.3 Modelo - O “M” do MVC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
5.4 ActiveRecord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
5.5 Rake . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
5.6 Criando Modelos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
5.7 Migrations . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
5.8 Exercícios: Criando os modelos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
5.9 Manipulando nossos modelos pelo console . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
5.10 Exercícios: Manipulando registros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
5.11 Exercícios Opcionais . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
5.12 Finders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
5.13 Exercícios: Buscas dinâmicas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
5.14 Validações . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
5.15 Exercícios: Validações . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
5.16 Exercícios - Completando nosso modelo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
5.17 O Modelo Qualificação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
5.18 Exercícios - Criando o Modelo de Qualificação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
5.19 Relacionamentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
5.20 Para Saber Mais: Cache . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
5.21 Exercícios - Relacionamentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
5.22 Para Saber Mais - Eager Loading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
5.23 Para Saber Mais - Named Scopes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
5.24 Para Saber Mais - Modules . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
6 Controllers e Views 76
6.1 O “V” e o “C” do MVC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
6.2 Hello World . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
6.3 Exercícios: Criando o controlador . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
6.4 Redirecionamento de Action e Action padrão . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
6.5 Trabalhando com a View: O ERB . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
6.6 Entendendo melhor o CRUD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
6.7 Exercícios: Controlador do Restaurante . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
6.8 Helper . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
6.9 Exercícios: Utilizando helpers para criar as views . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
6.10 Partial . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
6.11 Exercícios: Customizando o cabeçalho . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
6.12 Layout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
6.13 Exercícios: Criando o header . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
6.14 Outras formas de gerar a View . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
6.15 Filtros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
7 Rotas 94
7.1 routes.rb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
7.2 Pretty URLs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
7.3 Named Routes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
7.4 REST - map.resource . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96
7.5 Actions extras em Resources . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
7.6 Diversas Representações . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
7.7 Para Saber Mais - Nested Resources . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
8 Completando o Sistema 100
8.1 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
8.2 Selecionando Clientes e Restaurante no form de Qualificações . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
8.3 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
8.4 Exercícios Opcionais . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
9 Calculations 110
9.1 Métodos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
9.2 Média . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
9.3 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
10 Associações Polimórficas 112
10.1 Nosso problema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
10.2 Alterando o banco de dados . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
10.3 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
11 Ajax fácil com RJS 117
11.1 Adicionando comentários nas views . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
11.2 Métodos de RJS Templates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
11.3 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
11.4 Adicionando comentários . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
11.5 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
11.6 Exercícios - Enviando os dados com Ajax . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
12 Alguns Plugins e Gems Importantes 128
12.1 Paginação . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
12.2 Exercícios - Título . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
12.3 Hpricot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
12.4 Exercícios - Testando o Hpricot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
12.5 File Uploads: Paperclip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
12.6 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
13 Apêndice A - Testes 133
13.1 O Porquê dos testes? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
13.2 Test::Unit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
13.3 RSpec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
13.4 Cucumber, o novo Story Runner . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
14 Apêndice B - Integrando Java e Ruby 142
14.1 O Projeto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
14.2 Testando o JRuby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
14.3 Exercícios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
14.4 Testando o JRuby com Swing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
15 Apêndice C - Deployment 144
15.1 Webrick . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
15.2 CGI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
15.3 FCGI - FastCGI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
15.4 Lighttpd e Litespeed . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
15.5 Mongrel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
15.6 Proxies Reversos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
15.7 Phusion Passenger (mod_rails) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
15.8 Ruby Enterprise Edition . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
15.9 Exercícios: Deploy com Apache e Passenger . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
16 Apêndice D - Instalação 150
16.1 Ruby - Ubuntu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
16.2 Ruby - Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
16.3 Rails . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
16.4 JDK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
16.5 Aptana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
16.6 Mongrel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
16.7 MySQL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
16.8 SVN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
Vale sim dar uma olhada em mais esta fonte de conhecimento.

